Αίτημα Δημιουργίας Υπηρεσίας Ψυχολόγων
ΠΡΟΣ:
Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Υγείας
Γενικό Γραμματέα Δημόσιας Υγείας
Διοικητές Υγειονομικών Περιφερειών
Υποδιοικητές Υγειονομικών Περιφερειών αρμόδιους για θέματα ψυχικής υγείας
ΚΟΙΝ.:
Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας Υπουργείου Υγείας
Διεύθυνση Ιατρών, Λοιπών Επιστημόνων και Επαγγελματιών Υγείας
Θέμα: Δημιουργία Αυτόνομης Υπηρεσίας Ψυχολόγων – Πρόταση ενσωμάτωσης στους νέους Οργανισμούς
Αξιότιμοι/ες κύριοι/κυρίες,
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων (ΠΑΝ.ΣΥ.ΝΟ.ΨΥ.) απευθύνεται σε εσάς με αφορμή τη συζήτηση για την επικείμενη διαδικασία σύνταξης και αναμόρφωσης των οργανισμών νοσοκομείων και Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ., προκειμένου να θέσει υπόψη σας ένα πάγιο και καίριο αίτημα του κλάδου μας, τη δημιουργία αυτόνομης Υπηρεσίας Ψυχολόγων στα Περιφερειακά Δίκτυα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και στα Νοσοκομεία που αποτελούν Διασυνδεόμενους ή Συνεργαζόμενους Φορείς.
Η πρόταση που καταθέτουμε εδράζεται στις αρχές του επιστημονικού εκσυγχρονισμού του ΕΣΥ, της διεπιστημονικότητας, της διασφάλισης ποιότητας στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας και της ισοτιμίας των επαγγελμάτων υγείας εντός του δημόσιου συστήματος.
Με τις αλλαγές που έχει επιφέρει ο Ν. 5129/25 στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και την ένταξη όλων των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο Ε.Δ.Υ.Ψ.Υ. και τα Περιφερειακά Δίκτυα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, η παρούσα περίοδος αναδιοργάνωσης αποτελεί κατάλληλη συγκυρία για τη δημιουργία αυτόνομης Υπηρεσίας Ψυχολόγων σε κάθε Πε.Δ.Υ.Ψ.Υ.
Θεωρούμε πως η πρόταση που καταθέτουμε θα επιφέρει οργανωτικά, επιστημονικά και λειτουργικά οφέλη, που θα ενισχύσουν την αποτελεσματική λειτουργία των δικτύων, ως εξής:
Οργανωτικά Οφέλη
- Σαφής καθορισμός των ρόλων και αρμοδιοτήτων των ψυχολόγων
- Δημιουργία ιεραρχικής δομής με διακριτές βαθμίδες (Διευθυντές, Α’, Β’, Γ’ βαθμού)
- Καθορισμός οργανικών θέσεων ανάλογα με τις ανάγκες κάθε μονάδας και ειδικότητας
Επιστημονικά Οφέλη
- Διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών ψυχικής υγείας
- Συντονισμός διεπιστημονικών ομάδων
- Εκπαίδευση και εποπτεία νέων ψυχολόγων
- Ανάπτυξη και εφαρμογή σύγχρονων επιστημονικών πρωτοκόλλων
Λειτουργικά Οφέλη
- Ενίσχυση της συνεργασίας με άλλες υπηρεσίες υγείας
- Βελτίωση της συνοχής και αποτελεσματικότητας του συστήματος
- Διασφάλιση της συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης του προσωπικού
Υφιστάμενη Κατάσταση – Προβλήματα
Παρά την κρίσιμη συμβολή του κλάδου στο έργο της ψυχικής και γενικής υγείας, οι ψυχολόγοι παραμένουν διοικητικά ενταγμένοι στην Ιατρική Υπηρεσία, χωρίς τη θεσμική ύπαρξη διακριτής υπηρεσιακής δομής. Αυτή η οργανωτική κατάσταση δημιουργεί:
- Λειτουργική σύγχυση αρμοδιοτήτων
- Αδυναμία συντονισμού του επιστημονικού έργου των ψυχολόγων
- Περιορισμένη δυνατότητα διασφάλισης ποιότητας παρεχόμενων υπηρεσιών
- Απουσία εσωτερικής ιεραρχίας, εποπτείας, αξιολόγησης και εκπαίδευσης
- Αδυναμία συμμετοχής των ψυχολόγων στον σχεδιασμό πολιτικών ψυχικής υγείας με θεσμικό ρόλο
Επιστημονική, Λειτουργική και Νομική Τεκμηρίωση
Οι ψυχολόγοι αποτελούν ειδικό επιστημονικό κλάδο με διακριτό γνωστικό αντικείμενο, ενώ η σύγχρονη ψυχιατρική και ψυχολογική βιβλιογραφία τονίζει τη σημασία της αυτόνομης ψυχολογικής παρέμβασης. Η διεπιστημονική συνεργασία ενισχύεται σημαντικά όταν κάθε κλάδος έχει σαφή θεσμική θέση και αναγνωρισμένες αρμοδιότητες.
Η υπηρεσία θα συμβάλλει στη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, θα διευκολύνει την αποτελεσματικότερη διαχείριση κρίσεων και επειγόντων ψυχιατρικών περιστατικών, και θα ενισχύσει την εκπαίδευση των νέων ψυχολόγων. Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι τα σύγχρονα συστήματα υγείας παγκοσμίως αναγνωρίζουν την αυτονομία των ψυχολογικών υπηρεσιών.
Η νομοθεσία του ΕΣΥ έχει ήδη θεσπίσει τη δυνατότητα διακριτών υπηρεσιών επαγγελμάτων υγείας, όπως η Νοσηλευτική Υπηρεσία (Αυτόνομη υπηρεσία με καθορισμένες αρμοδιότητες, ιεραρχική δομή και Διευθυντή Νοσηλευτικής) και η Υπηρεσία Κοινωνικών Λειτουργών (λειτουργεί με συγκεκριμένο πλαίσιο καθηκόντων και συντονιστικό ρόλο).
Αντιστοίχως, σε ό,τι αφορά στον κλάδο των Ψυχολόγων, επισημαίνουμε:
- Το Άρθρο 43 του Ν. 2519/1997, που προβλέπει τη δημιουργία θέσεων ψυχολόγων στο ΕΣΥ
- Τον Ν. 3868/2010, που τονίζει τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης στην υγεία και
- Την Εθνική στρατηγική για την ψυχική υγεία και διεθνείς κατευθύνσεις (WHO, European Framework for Mental Health Services) που επιτάσσουν οργανωμένες και κοινοτικά προσανατολισμένες δομές
Προτεινόμενη Δομή της Υπηρεσίας Ψυχολόγων
Η Υπηρεσία Ψυχολόγων προτείνεται να λειτουργεί:
- Ως διακριτή οργανωτική μονάδα με Διευθυντή Ψυχολόγο ή Προϊστάμενο
- Με εσωτερική ιεραρχία (υπεύθυνοι ανά τμήμα, κλινική ή υποτομέα)
- Με συμμετοχή στις επιστημονικές επιτροπές, στον σχεδιασμό κλινικών πρακτικών, στην εκπαίδευση και εποπτεία του προσωπικού
- Με αρμοδιότητα στην καταγραφή, ανάπτυξη και αξιολόγηση θεραπευτικών παρεμβάσεων και πρωτοκόλλων
- Με εσωτερικό μηχανισμό συνεχούς εκπαίδευσης και υποστήριξης των επαγγελματιών ψυχολόγων
Η νέα υπηρεσία θα καλύπτει θεσμικά τις ήδη ασκούμενες αρμοδιότητες των ψυχολόγων:
- Ψυχολογική αξιολόγηση (κλινική συνέντευξη, ψυχομετρικές δοκιμασίες)
- Παροχή ψυχοθεραπείας και συμβουλευτικής (ατομική, οικογενειακή, ομαδική)
- Εκπαιδευτικό έργο σε φοιτητές, επαγγελματίες και κοινό
- Ερευνητική δραστηριότητα (συμμετοχή σε μελέτες, ευρωπαϊκά προγράμματα)
- Ενημερωτικές και προληπτικές δράσεις για το κοινό
- Συνεργασία με όλες τις υπηρεσίες του Νοσοκομείου και της ΥΠΕ για την ολιστική φροντίδα του ασθενούς
Η δημιουργία Αυτόνομης Υπηρεσίας Ψυχολόγων αποτελεί στρατηγική επένδυση στην ποιότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στον εκσυγχρονισμό του συστήματος υγείας. Στο πλαίσιο των θεσμικών, επιστημονικών και λειτουργικών εξελίξεων στο ΕΣΥ, η σύσταση αυτοτελούς Υπηρεσίας Ψυχολόγων δεν αποτελεί απλώς αίτημα επαγγελματικής αναγνώρισης, αλλά πραγματική αναγκαιότητα για την αναβάθμιση της ποιότητας στην ψυχική υγεία.
Η παρούσα συγκυρία αναδιοργάνωσης καθιστά δυνατή την υλοποίηση αυτού του οράματος, το οποίο θα συμβάλλει καθοριστικά στον εκσυγχρονισμό του συστήματος υγείας και στην καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών του πληθυσμού σε θέματα ψυχικής υγείας.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή περαιτέρω ανάλυση των προτάσεών μας και ευελπιστούμε σε μια εποικοδομητική συνεργασία για τη βελτίωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στη χώρα μας.
Με εκτίμηση,
Το ΔΣ
